Duruluk — Hesaplama Araçları

Mesai hesaplama: fazla çalışma ücreti

Fazla çalışmanın yapıldığı hafta. Ücretin kendisi bugün ödeniyor olsa da uygulanacak metin o haftanınkidir; sayfa metni bu tarihe göre seçer.

Yalnızca sözleşmeniz haftalık süreyi yasal sınırın altına indiriyorsa doldurun. Boş bırakılırsa yasal süre esas alınır ve bu, çalışanların çoğu için doğru olanıdır. Bu kutu doldurulduğunda yasal sınıra kadar olan kısım daha düşük bir zamla ödenir.

Saat ücretiniz

Yalnızca ücretin kendisi. İkramiye, prim, yol ve yemek gibi ek menfaatler bu kutuya girmez — bunlar kıdem ve ihbar tazminatının hesabına giren giydirilmiş ücretin unsurlarıdır ve fazla çalışma başka bir tabana göre ödenir.

—Aylık ücretin kaç saat karşılığında ödendiği. Bordronuzda yazan saat sayısını girin; sayfa bunu sizin yerinize belirlemez, çünkü aylık saatin nasıl bulunacağı bu yapının dayandığı belgelerde yer almıyor. Yanındaki satır girdiğiniz iki değerden çıkan saat ücretini gösterir.

Haftalık sınırın üstünde çalışılan süre

Haftalık sınırı aşan çalışmanın tam saat kısmı. Günlük değil, haftalık toplam üzerinden düşünün: bir gün uzun, ertesi gün kısa çalışılan bir haftada sınırın altında kalınmış olabilir.

—Tam saati aşan artık süre. Bu kutu boşuna değil: yönetmelik artık süreleri yukarı sayar, dolayısıyla birkaç dakika bile ücrete girer. Yanındaki satır ücrete esas alınan süreyi gösterir.

Bu işlerde fazla çalışma kural olarak yaptırılamaz; istisnai hâllerde ödenecek ücret ise bir oran değil bir alt sınır olarak yazılmıştır. Sayfa bu durumda hesap yapmaz ve nedenini söyler.

Haftalık çalışma sınırı, iki ayrı zam oranı, ücret yerine kullanılabilecek serbest zamanın karşılığı ve yıllık üst sınır İş Kanunu'nun fazla çalışmayı düzenleyen maddesinden okunur. Artık sürelerin nasıl sayılacağı ise kanunda değil, aynı maddeye dayanılarak çıkarılan yönetmelikte yazar; rakamların hepsi sayfanın altındaki kaynaklarda gösterilen metinlerden gelir.

Sözleşmeyle haftalık süre yasal sınırın altına indirilmişse, sınıra kadar çalışılan kısım daha düşük bir zamla ödenir; sınır saatinin kendisi bu düşük zamlı kalemin içindedir, üstü değil.

Bir yılda yapılabilecek fazla çalışma süresi sınırı iş yerine değil, çalışanın şahsına bağlıdır: yıl içinde iş değiştirseniz de kullandığınız süre sizinle birlikte gelir.

Bir haftanın hukuken geçerli biçimde fazla çalışılıp çalışılamayacağı bu sayfanın konusu değildir: yıllık üst sınırın aşılması, yazılı onay bulunmaması ya da fazla çalışma yaptırılamayacak işçi gruplarına giriliyor olması hesabı küçültmez, ayrı birer hukuki sorundur. Denkleştirme uygulanan iş yerlerinde hesap tek bir hafta yerine dönem ortalamasına göre yapılır. Sayfa girdiğiniz süreyi ve aylık saat sayısını doğru varsayar.

Hesaplanabilen en eski tarih 6 Nisan 2004 günüdür; öncesi için artık sürelere ilişkin metin bu yapıda yok.

Bu araç neyi hesaplamaz

  • Zam oranı ve haftalık çalışma sınırı kanunla belirlenir; bu sayfa bir oran varsaymaz
  • Yıllık fazla çalışma süresi için bir üst sınır vardır ve aşımı ayrı bir hukuki sorundur
  • Denkleştirme uygulanan iş yerlerinde hesap dönem ortalamasına göre yapılır

Kaynaklar ve hesaplama yöntemi

  • Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (RG 25/8/2017-30165) — [MADDE 3] “Fazla çalışma ihtiyacı olan işverence bu onay iş sözleşmesinin yapılması esnasında ya da bu ihtiyaç ortaya çıktığında alınır ve işçi özlük dosyasında saklanır. Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma yapmak istemeyen işçi verdiği onayı otuz gün önceden işverene yazılı olarak bildirimde bulunmak kaydıyla geri alabilir.” · [MADDE 4] Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer. · Kontrol tarihi
  • 4857 sayılı İş Kanunu, Madde 41 — Fazla çalışma ücreti — (Ek fıkra: 10/9/2014-6552/4 md.) Yer altında maden işlerinde çalışan işçilere, bu Kanunun 42 nci ve 43 üncü maddelerinde sayılan hâllerde haftalık otuz yedi buçuk saati aşan her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret, normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde yüzden az olmamak üzere arttırılması suretiyle ödenir. · [dipnot 15] 4/4/2015 tarihli ve 6645 sayılı Kanunun 34 üncü maddesiyle, bu fıkrada yer alan “haftalık otuz altı saati aşan” ibaresi “haftalık otuz yedi buçuk saati aşan” şeklinde değiştirilmiştir. · [Yürürlüğe giriş tablosu] 6645 — 41, 46, 55, 63, 69, 71, 104, 112, Ek Madde 2 — 23/4/2015. · Kontrol tarihi

Sık sorulan sorular

Saat ücretim nasıl bulunur?

Aylık brüt ücret, ayın çalışma süresi karşılığı saate bölünür. Buradaki incelik gün sayısının değil, haftalık çalışma süresinden türetilen aylık saatin kullanılmasıdır; takvim gününe bölmek her ay farklı ve yanlış bir saat ücreti üretir.

Fazla çalışma ne zaman başlar?

Haftalık yasal çalışma süresinin aşıldığı andan itibaren. Günlük sürenin aşılması tek başına yeterli değildir — bir gün uzun, diğer gün kısa çalışılan bir haftada toplam sınırın altında kalınmış olabilir. Bu yüzden hesap haftalık toplam üzerinden kurulur.

Fazla sürelerle çalışma ile fazla çalışma aynı şey mi?

Değil, ve zam oranları farklıdır. Sözleşmeyle haftalık süresi yasal sınırın altında belirlenmiş bir işte, sınıra kadar olan kısım fazla sürelerle çalışma sayılır ve daha düşük bir zamla ödenir; sınırın üstü fazla çalışmadır. Sayfa ikisini ayrı sorar.

Ücret yerine izin alabilir miyim?

Çalışan talep ederse, fazla çalışılan her saat karşılığında zamlı orana denk gelen sürede serbest zaman kullanılabilir. Yani karşılık bire bir saat değildir; zam oranı süreye yansır. Sayfa hem ücret hem serbest zaman karşılığını birlikte gösterir.

Bu sayfadaki değerlerde yapılan değişiklikler
  • — [MADDE 3] “Fazla çalışma ihtiyacı olan işverence bu onay iş sözleşmesinin yapılması esnasında ya da bu ihtiyaç ortaya çıktığında alınır ve işçi özlük dosyasında saklanır. Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma yapmak istemeyen işçi verdiği onayı otuz gün önceden işverene yazılı olarak bildirimde bulunmak kaydıyla geri alabilir.” · [MADDE 4] Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
  • — [Madde 5] Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda ikiyüzyetmiş saatten fazla olamaz. Bu süre sınırı, işyerlerine veya yürütülen işlere değil, işçilerin şahıslarına ilişkindir. · Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma sürelerinin hesabında yarım saatten az olan süreler yarım saat, yarım saati aşan süreler ise bir saat sayılır. · [Madde 9] Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma yaptırmak için işçinin yazılı onayının alınması gerekir. Zorunlu nedenlerle veya olağanüstü durumlarda yapılan fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma için bu onay aranmaz.
  • — (Ek fıkra: 10/9/2014-6552/4 md.) Yer altında maden işlerinde çalışan işçilere, bu Kanunun 42 nci ve 43 üncü maddelerinde sayılan hâllerde haftalık otuz yedi buçuk saati aşan her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret, normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde yüzden az olmamak üzere arttırılması suretiyle ödenir. · [dipnot 15] 4/4/2015 tarihli ve 6645 sayılı Kanunun 34 üncü maddesiyle, bu fıkrada yer alan “haftalık otuz altı saati aşan” ibaresi “haftalık otuz yedi buçuk saati aşan” şeklinde değiştirilmiştir. · [Yürürlüğe giriş tablosu] 6645 — 41, 46, 55, 63, 69, 71, 104, 112, Ek Madde 2 — 23/4/2015.
  • — [Yürürlüğe giriş tablosu] 6552 — 41 inci maddesinin onuncu fıkrası, 63 — 1/1/2015. · [6552 MADDE 145] Bu Kanunun; a) 4 üncü maddesiyle 4857 sayılı Kanunun 41 inci maddesine eklenen onuncu fıkra ile 7 nci maddesi 1/1/2015 tarihinden itibaren … yürürlüğe girer. · [Madde 41, onuncu fıkra, 6645 öncesi hâli — dipnot 15] “haftalık otuz altı saati aşan”.
  • — (Ek fıkra: 10/9/2014-6552/4 md.) Bu Kanunun 42 nci ve 43 üncü maddelerinde sayılan hâller dışında yer altında maden işlerinde çalışan işçilere fazla çalışma yaptırılamaz. · [Yürürlüğe giriş tablosu] 6552 — 3, 18, 36, 41, 53, 56, 112 — 11/9/2014.
  • — Fazla çalışma, Kanunda yazılı koşullar çerçevesinde, haftalık kırkbeş saati aşan çalışmalardır. · Her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesi suretiyle ödenir. · Haftalık çalışma süresinin sözleşmelerle kırkbeş saatin altında belirlendiği durumlarda … kırkbeş saate kadar yapılan çalışmalar fazla sürelerle çalışmalardır. Fazla sürelerle çalışmalarda, her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde yirmibeş yükseltilmesiyle ödenir. · Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma yapan işçi isterse, bu çalışmalar karşılığı zamlı ücret yerine, fazla çalıştığı her saat karşılığında bir saat otuz dakikayı, fazla sürelerle çalıştığı her saat karşılığında bir saat onbeş dakikayı serbest zaman olarak kullanabilir. İşçi hak ettiği serbest zamanı altı ay zarfında … kullanır. · Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda ikiyüzyetmiş saatten fazla olamaz.

Son güncelleme · Değerlerin doğrulandığı tarih